Prawo autorskie a AI. Sąd apelacyjny w Waszyngtonie: maszyna nie może być autorem
Sprawa Thalera
Dr. Stephen Thaler, naukowiec z komputerami, stworzył system sztucznej inteligencji nazwany „Creativity Machine”. System wygenerował obraz, który Thaler nazwał „A Recent Entrance to Paradise”. Następnie złożył wniosek o rejestrację prawa autorskiego — ale jako jedynego autora wymieniał samą maszynę. Thaler był tylko jej własnością.
Urząd Praw Autorskich (U.S. Copyright Office) wniosek odrzucił. Thaler odwołał się do sądu federalnego. Sąd Okręgowy w Waszyngtonie (D.D.C.) w 2023 roku orzekł: „Ludzkie autorstwo jest kamieniem węglowym prawa autorskiego” (Thaler v. Perlmutter, 687 F. Supp. 3d 140).
Decyzja Sądu Apelacyjnego
W marcu 2025 roku Sąd Apelacyjny dla Okręgu Columbia (D.C. Circuit) potwierdził to orzeczenie. Sędzia Millett stwierdził: „Creativity Machine nie może być uznawanym autorem dzieła chronionego prawem autorskim, ponieważ Copyright Act z 1976 roku wymaga, aby każde chronione dzieło było w pierwszej instancji autorstwa człowieka” (Thaler v. Perlmutter, 2025).
Sąd nie zajął się kwestią, czy sama Konstytucja wymaga ludzkiego autora — Copyright Act jest wystarczającą podstawą do wyroku. Co więcej, sędzia zauważył, że Thaler zrezygnował z argumentu, że to on jest autorem, ponieważ stworzył i używał Creativity Machine. Argument ten nie został zachowany w drodze odwołania administracyjnego.
Co to oznacza w praktyce?
Urząd Praw Autorskich w 2023 roku opublikował wytyczne dotyczące dzieł zawierających treść wygenerowaną przez AI. Kluczowe kryterium: „stopień, w którym humans had creative control over the work’s expression”. Jeśli AI samodzielnie decyduje o elementach ekspresyjnych, wygenerowany fragment nie jest dziełem ludzkim.
W styczniu 2025 roku Urząd wydał drugą część raportu „Copyright and Artificial Intelligence”. Wniosek: same opisy poleceń nie zapewniają wystarczającej kontroli. Urząd uznał, że opisy poleceń functioning as instructions that convey unprotectible ideas — nie nadają się do przekształcenia użytkownika w autora.
Czy istnieje middle ground?
Tak. Urząd rejestruje setki dzieł zawierających fragmenty AI, ale tylko w zakresie wkładu ludzkiego. Należy wskazać i zrzec się części AI. W praktyce: artysta może uzyskać ochronę dla własnego wkładu, nawet jeśli dzieło zawiera fragmenty wygenerowane przez AI (Copyright Office, 2023–2025).
Podsumowanie
Orzeczenie Thalera nie zamyka pytania. Sądy muszą jeszcze określić, ile ludzkiej kontroli jest potrzebne. Na razie jasne jest jedynie: pusta pętla — sam maszynowy autonomiczny proces — nie daje prawa autorskiego. To otwiera pytanie o granice: czy prompt inżyniering, czy wyborów parametrów modelu, czy ręcznego retuszu — to wystarczający wkład?
Oznaczenie treści AI
Ten powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagowany agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
