Deepfake na rynku nieruchomości: gdy właściciel mieszkania nie istnieje
Deepfake na rynku nieruchomości: gdy właściciel mieszkania nie istnieje
Rynek najmu i sprzedaży nieruchomości w Polsce coraz częściej staje się celem oszustów, którzy nie kradną już tylko zdjęć mieszkań z cudzych ogłoszeń. Tworzą teraz kompletne, wiarygodne tożsamości właścicieli — wygenerowane przez sztuczną inteligencję zdjęcia profilowe, spójne historie życia, poprawnie napisane wiadomości i nawet deepfake w wideorozmowie. Efekt: ogłoszenie wygląda autentycznie, adres istnieje, zdjęcia pokojów są prawdziwe, a jedyna falszywa rzecz to osoba, która twierdzi, że ma prawo wynajmować lub sprzedawać lokal.
To nowa fala oszustw na nieruchomościach, w której generatywna AI usuwa dawnych „usterek” przestępców. Kiedyś osażustwo na „tanie mieszkanie” dało się często rozpoznać po błędach językowych, świeżym koncie na portalu lub niechęci do osobistego spotkania. Dziś oszust może przejąć stare, wieloletnie konto na Facebooku, napisać poprawną polszczyzną i przekonać w wideorozmowie, że jest właścicielem — mimo że po drugiej stronie ekranu znajduje się syntetyczny obraz i klonowany głos.
Mechanizm jest prosty i skuteczny. Przestępca kopiuje istniejące ogłoszenie z Otodom, OLX lub strony agencji nieruchomości — wraz ze zdjęciami, opisem, metrażem i adresem. Następnie dołącza syntetyczną osobę wynajmującego lub sprzedającego: wynajmujący „mieszkający obecnie za granicą”, właściciel, który odziedziczył mieszkanie, albo agent, który ma klucze u znajomego. Uzasadnienie transakcji na odległość bywa różne, ale cel jest zawsze ten sam: kaucja, zaliczka lub pierwszy czynsz wysłany przed zobaczeniem lokalu i zweryfikowaniem tożsamości drugiej strony.
Przykład z Rzeszowa pokazuje skalę problemu. Oszust podszywający się pod właściciela mieszkania wyłudził od kilku osób zaliczki w wysokości od 5 do 10 tysięcy złotych za 42-metrowy lokal w centrum miasta, oferowany o połowę taniej niż cena rynkowa. Do umowy przedwstępnej prosił o zdjęcia dowodów osobistych kupujących — co daje mu materiały do kolejnych podszyć. Policja odnotowała w jednym tygodniu dwa zawiadomienia o takim oszustwie, a ogłoszenie zostało usunięte dopiero po interwencji ofiar.
Wideorozmowa, którą wiele osób uznaje za wystarczający dowód tożsamości, już takim nie jest. Deepfake wideo i klonowanie głosu pozwalają oszustowi wyglądać i brzmieć jak prawdziwa osoba. INTERPOL i Europol wskazują na coraz częstsze wykorzystanie syntetycznego obrazu i głosu w oszustwach opartych na podszywaniu się pod inne osoby. Od sierpnia 2026 r. w UE obowiązują reguły przejrzystości dla treści deepfake wynikające z AI Act, ale nie zabezpieczają one najemcy przed przestępcą, który zignoruje wymóg oznaczania syntetycznej treści.
Co może zrobić osoba szukająca mieszkania? Przede wszystkim nie wpłacać żadnych pieniędzy przed zweryfikowaniem prawa do lokalu w niezależnym źródle — na przykład w księdze wieczystej — i przed potwierdzeniem tożsamości osoby podpisującej umowę. Stare konto na Facebooku, autentyczne zdjęcia mieszkania czy wideorozmowa nie wystarczą. Warto sprawdzić zdjęcia nieruchomości w wyszukiwarce obrazów, poszukać tej samej oferty na innych portalach i spotkać się z właścicielem osobiście, najlepiej w obecności kogoś zaufanego. Jedynie niezależna weryfikacja dokumentów i prawa do nieruchomości daje realną ochronę przed utratą pieniędzy i danych osobowych.
Oznaczenie treści AI
Ten artykuł powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
