Deepfake w sali sądowej — kiedy dowód jest iluzją
Deepfake w sali sądowej — kiedy dowód jest iluzją
W 2025 roku w kalifornijskim sądzie sprawa została oddalona po tym, jak sędzia odkryła, że zezwanie strony opiera się na filmie wygenerowanym przez sztuczną inteligencję. Było to jedno z pierwszych publicznie potwierdzonych przypadków, w których deepfake został przedstawiony jako autentyczny dowód. Od tamtej pory pytanie nie brzmi czy to się zdarza, ale jak często.
Problem nie jest techniczny, tylko proceduralny
Systemy detekcji deepfakeów nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy dany plik jest syntetyczny. Nawet podstawowa obróbka — filtr, zmiana bitrate, przekodowanie — uniemożliwia wiarygodną weryfikację. W przypadku Mendonesa deepfake został wykryty tylko dlatego, że użyto przeterminowanej technologii. Nowoczesne generatory nie dają takiej szansy.
Amerykańska Komisja Sądowa ds. Regulacji Dowodów (Judicial Conference Advisory Committee on Evidence Rules) wskazała na koniec 2025 roku, że istniejące przepisy technicznie radzą sobie z deepfakeami, ale przygotowuje formalny projekt zmian na wypadek nagłego wzrostu takich przypadków. W praktyce oznacza to, że sędzia musi sam decydować, czy dowód jest wiarygodny — a to naraża postępowanie na wyzwanie.
Kto odpowiada?
W polskim prawie procesowym to strona wnioskująca o dopuszczenie dowodu musi wykazać jego autentyczność. Praktyka nie przewiduje specjalnych procedur dla materiałów cyfrowych, które mogą być modyfikowane niewykrywalnymi metodami. Oznacza to, że obciążenie dowodowe spada na adwokata lub stronnika — osobę, która nie ma toolsów ani ekspertyzy, by ocenić, czy nagranie jest prawdziwe.
W 2026 roku brytyjska kancelaria opublikowała analizę, z której wynika, że 86 procent badanych ekspertyz forensycznych opartych na AI nie spełnia standardów dowodzenia przyjętych w sądach. Standard Dauberta — wymagający, aby metoda była testowana, recenzowana, miała znaną stopę błędów i akceptowana w społeczności fachowej — stawia wyzwanie każdemu, kto chce przedstawić wyniki detekcji AI jako dowód.
Co dalej?
Bez znormalizowanych benchmarków i certyfikacji detekcji, sądy pozostają w sytuacji, w której muszą oceniać wiarygodność technologii „na oko”. To nie jest problem przyszłości. To problem dzisiejszych rozpraw.
Oznaczenie treści AI
Ten artikel powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
