Wybory prezydenckie w cieniu AI: deepfake Catherine Connolly i globalny fenomen manipulacji politycznej
24 października 2025: wybory prezydenckie w Irlandii
24 października 2025 roku w Irlandii odbyły się wybory prezydenckie. Według hasła „2025 Irish presidential election” w anglojęzycznej Wikipedii, urzędujący prezydent Michael D. Higgins nie mógł ubiegać się o reelekcję, ponieważ wyczerpał maksymalnie dwie siedmioletnie kadencje dopuszczalne przez konstytucję Irlandii. Kandydatami byli Catherine Connolly (niezależna), Jim Gavin (Fianna Fáil) oraz Heather Humphreys (Fine Gael). Wszyscy trzej zostali nominowani przez członków Oireachtas (parlamentu Irlandii), a nie przez zgromadzenia wyborców.
Wynik był stanowczy. Hasło Wikipedii odnotowuje, że frekwencja wyniosła 45,8%, a Catherine Connolly zdobyła 914 143 głosów pierwszej preferencji (63,36%), Heather Humphreys 424 987 (29,46%), a Jim Gavin 103 568 (7,18%). Po ogłoszeniu wstępnych talii 25 października wskazujących na zdecydowane zwycięstwo Connolly Humphreys przyznała się do porażki. Oficjalny wynik ogłoszono w Dublin Castle krótko przed 19:30.
Deepfake udający RTÉ News
W październiku 2025 roku — w trakcie kampanii wyborczej — Catherine Connolly potępiła wideo deepfake udające relację RTÉ News, które fałszywie przypisywało jej wypowiedzi. Zgodnie z relacją hasła „Deepfake” na Wikipedii, Connolly w październiku 2025 potępiła wygenerowane AI wideo deepfake, które udawało raport RTÉ News i fałszywie przedstawiało ją jako mówiącą rzeczy, których nie powiedziała. Incydent zbiegł się w czasie z kampanią wyborczą, w której Connolly była faworytą sondaży — przeprowadzonych przed wyborami badania wskazywały na znaczącą przewagę Connolly.
RTÉ (Raidió Teilifís Éireann) to publiczny nadawca Irlandii. Deepfake udający relację RTÉ News był szczególnie niebezpieczny ponieważ wykorzystywał prestiżowy format publicznego serwisu informacyjnego — format, który widzowie traktują z większym zaufaniem niż treści w mediach społecznościowych. Mimo to, jak relacjonuje hasło Wikipedii, Connolly wygrała wybory zdecydowaną większością, co oznacza że deepfake nie odniósł pożądanego skutku w tym przypadku — ale incydent stał się jednym z pierwszych znanych przypadków użycia AI w irlandzkich wyborach prezydenckich.
Javier Milei i dziennikarz Mengolini: czerwiec 2025
Inny incydent, który odnotowuje hasło „Deepfake” na Wikipedii, miał miejsce w Argentynie w czerwcu 2025 roku. Według relacji zacytowanej w haśle, rząd prezydenta Javiera Milei wsparł kampanię oszczerstw wobec dziennikarza Mengoliniego, która oparta była częściowo na deepfake. Hasło odnotowuje, że rząd Milei poparł smear campaign wymierzony w dziennikarza, a elementami kampanii były jawne deepfake.
Incydent z czerwca 2025 roku jest istotny, ponieważym dotyczy używania deepfake w celu atakowania dziennikarzy krytycznych wobec rządu — co stanowi rosnące zjawisko, w którym AI staje się narzędziem odwetowym wobec wolności prasy. Mengolini stał się ofiarą cybernetycznej kampanii dyskredytacji, w której fałszywe wideo miało na celu zniszczenie jego reputacji publicznej.
Kontekst globalny: statystyki oszustw deepfake
Skala problemu ilustruje się przez statystyki finansowe. Hasło „Deepfake” na Wikipedii odnotowuje, że oszustwa oparte na deepfake są odpowiedzialne za szacowane 12 miliardów dolarów strat globalnych. Według cytowanego raportu liczby te mają wzrosnąć do 40 miliardów dolarów w ciągu trzech najbliższych lat. Do 2030 roku całkowity globalny wpływ finansowy oszustw deepfake ma wynieść 58,3 miliarda dolarów — a napędzaniem tego wzrostu ma być pojawienie się modelu „Fraud-as-a-Service”. Średnia strata na incydent kryminalnego użycia deepfake przekracza obecnie 500 000 dolarów, a złożone „Frankenstein” syntetyczne tożsamości — łączące elementy różnych osób — mają się stawać coraz powszechniejsze.
Najbardziej spektakularnym przykładem finansowego oszustwa deepfake jest przypadek firmy Arup Group, która w 2024 roku straciła 25 milionów dolarów w deepfake sca.me. Hasło Wikipedii odnotowuje, że Scamoperations używały fałszywych deepfake video konferencji, w których oszuści podszywali się pod dyrektorów finansowych — klasyczny schemat CFO scam udoskonalony o AI.
Polityka, elity i dezinformacja w erze AI
Deepfake w polityce staje się w 2025-2026 roku orężem globalnym. Hasło Wikipedii odnotowuje, że w wyborach w Indiach w 2024 roku użycie deepfake w kampaniach politycznych oznaczyło znaczącą zmianę taktiki wyborczej. W październiku 2025 roku — w tym samym miesiącu, w którym odbyły się wybory prezydenckie w Irlandii — irlandzka kandydatka Catherine Connolly potępiła deepfake udający relację RTÉ. W czerwcu 2025 roku rząd Milei w Argentynie wsparł smear campaign opartą częściowo na deepfake.
Ta chronologia ilustruje, że deepfake w polityce nie jest fenomenem lokalnym — jest globalnym. W 2024 roku więcej niż połowa udokumentowanych oszustw identity fraud w USA polegała na sfałszowanych dokumentach stworzonych przez AI — jak odnotowuje hasło Wikipedii. W odpowiedzi kilka stanów — Virginia, Teksas, Kalifornia — przyjęło legislację dotyczącą deepfake.
Regulacyjne reakcje
Reakcja regulacyjna ma dwojaki charakter. W USA przedstawicielka María Salazar wniosła do 118. Kongresu Stanów Zjednoczonych ustawę H.R. 6943: No AI Fraud Act 10 stycznia 2024 roku, która ma ustanowić specyficzne prawa własności indywidualnej do fizyczności — w tym głosu. Federalna Komisja Handlu Stanów Zjednoczonych (FTC) w sierpniu 2024 roku jednogłośnie zagłosowała za zakazem marketerom używania fałszywych recenzji użytkowników tworzonych przez generatywną AI — w tym forme botów i influencerów płacących za botosywane followerszy. Reguła weszła w życie w październiku 2024 roku.
W Irlandii incydent z Catherine Connolly w kampanii prezydenckiej 2025 roku podjął jednak pytanie, na ile regulacje europejskie — w szczególności EU AI Act — są adekwatne. Hasło „Artificial Intelligence Act” na Wikipedii odnotowuje, że EU AI Act klasyfikuje systemy AI wykorzystywane do wpływu na wyniki wyborów jako kategorię „high risk”. Ale sam fakt, że deepfake udający publicznego nadawcę pojawił się w kampanii prezydenckiej państwa członkowskiego UE, stawia pytanie o charakterystyczną skłonność deepfake do manipulacji strukturą zaufania demokracji.
Connolly wygrywa, ale AI pozostaje
Catherine Connolly wygrała wybory 24 października 2025 roku zdecydowaną większością 63,36%. W jej przypadku deepfake nie powstrzymał wyborców. Jednak fakt, że AI wygenerowane wideo udające relację RTÉ News pojawiło się w kampanii prezydenckiej w 2025 roku — w państwie członkowskim Unii Europejskiej — jest istotny. Otwiera on epokę, w której publiczny nadawca może być mimowolnie wykorzystywany jako kanał dezinformacji przez deepfake, a dziennikarze tacy jak Mengolini w Argentynie mogą być ofiarami smear campaigns opartych częściowo na AI.
Na dzień 8 sierpnia 2026 roku pytanie regulacyjne pozostaje otwarte. Deepfake w polityce — jak przewidują statystyki cytowane w haśle Wikipedii — ma wzrosnąć ze 12 miliardów dolarów globalnych strat do 58,3 miliardów w 2030 roku, a operacje polityczne stają się elementem modelu „Fraud-as-a-Service”. Reakcją musi być nie tylko legislacyjna, ale i edukacyjna — w której wyborców uczy się traktować ogniwo publicznego nadawcy z ostrożnością, jaka już dawno temu przestała być koniecznością w tradycyjnej telewizji. W erze AI, w której publiczny nadawca może być oszukany, jedyną obroną jest wiedza, że obrona ta jest konieczna.
