893 miliony dolarów: AI jako nowa kategoria przestępczości w raportach FBI
W 25-letniej historii Internet Crime Complaint Center (IC3) — amerykańskiego centrum zgłaszania przestępstw internetowych — rok 2025 był pierwszym, w którym sztuczna inteligencja zyskała status odrębnej kategorii. Wcześniej skargi dotyczące AI trafiały do ogólnych rubryk: oszustwa, podszywanie się, kradzież tożsamości. W raportach za 2024 rok nie istniała nawet rubryka pozwalająca analitykom policzyć, ile dokładnie przestępstw zawierało komponent AI. Raport za 2025 rok wprowadził tę rubrykę — i wynik jest znaczący.
893 miliony w jednym roku
Według danych FBI, w 2025 roku zarejestrowano 22 364 skargi związane z oszustwami z użyciem sztucznej inteligencji. Łączne straty przypisane tym skargom wyniosły niemal 893 miliony dolarów. To nie jest suma wszystkich strat związanych z oszustwami online — to wyłącznie te, w których zgłaszający wskazał na użycie AI jako narzędzia przestępstwa. W praktyce liczba ta jest więc dolną granicą: wiele ofiar nie wie, że za atakiem stała sztuczna inteligencja, a wiele innych w ogóle nie zgłasza incydentu.
W tej grupie najboleśniejsza statystyka dotyczy seniorów. Osoby w wieku 60 lat i starsze straciły 352 miliony dolarów wyłącznie przez oszustwa z klonowaniem głosu — metodę, w której przestępca odtwarza głos członka rodziny z krótkiego nagrania z mediów społecznościowych lub poczty głosowej. W grupie tej odnotowano ponad trzy tysiące zgłoszeń, ale co istotne: seniorzy odpowiadali za mniejszy odsetek wszystkich skarg, podczas gdy ich udział w stratach był kilkukrotnie wyższy niż udział w liczbie zgłoszeń. Nie dlatego, że są „bardziej naiwni” — dlatego, że na tych kontach stoją oszczędności życia.
Całkowite straty osób powyżej 60 lat z wszystkich rodzajów oszustw w 2025 roku szacuje się na około 7,7 miliarda dolarów — wzrost o około 59 procent w stosunku do roku poprzedniego. Średnia strata na jedną ofiarę to około 38 500 dolarów. To kwoty reprezentujące często emerytury, domy lub kapitał zgromadzony przez dekady — i w większości przypadków nieodwracalne.
Mechanika oszustwa głosowego
Schemat jest powtarzalny i niezależny od kraju. Przestępca pozyskuje krótki fragment głosu — często z publicznego nagrania w mediach społecznościowych, powitania na poczcie głosowej lub krótkiego filmiku. Przy użyciu darmowych lub tanich narzędzi generatywnych buduje syntetyczny głos, który zachowuje intonację, tempo i charakterystyczne zwroty oryginału. Następnie dzwoni do seniora, często wieczorem, kiedy czujność jest niższa.
Głos wnuczki lub wnuka opowiada o wypadku, aresztowaniu, pilnej potrzebie finansowej. Często w rozmowę włącza się druga osoba — „adwokat”, „policjant”, „konsul” — która uspokaja i kieruje. Metody płatności są charakterystyczne: gotówka przekazywana kurierowi, karty podarunkowe, przelewy kryptowalutowe, bitcoinomaty. Żadna z tych metod nie jest używana przez legalny system sądowy ani żadną instytucję państwową — ale w chwili paniki ten szczegół jest trudny do zauważenia.
Federalna Komisja Handlu (FTC) dokumentuje równoległy trend: liczba skarg o podszywanie się za osoby i instytucje wzrosła ponad czterokrotnie w ostatnich latach. W skargach tych coraz częściej pojawiają się elementy syntetyczne — nie tylko głos, ale też fałszywe zdjęcia dokumentów, wygenerowane profile w mediach społecznościowych, a w bardziej zaawansowanych przypadkach — krótki film z twarzą klonowaną z publicznego nagrania.
Prognoza, która nie uspokaja
Deloitte w raporcie z 2025 roku przewidywał, że straty wynikające z oszustw generowanych przez sztuczną inteligencję w Stanach Zjednoczonych wzrosną z 12,3 miliarda dolarów w 2023 roku do około 40 miliardów w 2027 roku — tempo około 32 procent rocznie. Badanie to nie ogranicza się do klonowania głosu: obejmuje deepfake wideo, fałszywe dokumenty, automatyczne wiadomości phishingowe i zautomatyzowane oszustwa inwestycyjne. Klonowanie głosu jest jednak najszybciej rosnącym segmentem, bo wymaga najmniej zasobów: wystarczą trzy sekundy nagrania i darmowe oprogramowanie.
W czerwcu 2026 roku żadne szeroko stosowane rozwiązanie telekomunikacyjne nie potrafi wykrywać klonowanych głosów w czasie rzeczywistym. Protokół STIR/SHAKEN, wprowadzony w celu ograniczenia podszywania się pod numery, jest wdrażany nierównomiernie i nie zatrzymuje połączeń z numerów międzynarodowych ani z aplikacji VoIP. Bariera techniczna pozostaje wysoka — i w tej chwili ciężar ochrony spoczywa głównie na potencjalnych ofiarach i ich rodzinach.
Co można zrobić — bez technologii
Najskuteczniejsze zabezpieczenia nie wymagają specjalistycznej wiedzy ani sprzętu. Ustanowienie hasła rodzinnego — frazy znanej tylko domownikom — rozbraja cały schemat: nawet idealnie sklonowany głos nie zna czegoś, czego nigdy nie słyszał. Zasada oddzwonienia na znany numer, a nie ten podany przez „adwokata”, przerywa łańcuch. Pytanie o szczegół niedostępny w internecie — nazwę psa z dzieciństwa, miejsce sprzed lat — pozwala odróżnić prawdziwego rozmówcę od syntetycznego.
Ważne jest też rozmawianie z rodzicami i dziadkami konkretnie: nie ogólnie o „oszustach telefonicznych”, ale o dokładnym scenariuszu — płaczliwym głosie bliskiej osoby, pośpiechu, prośbie o tajemnicę, metodzie płatności. Osoby, które znają przebieg schematu, znacznie rzadziej padają jego ofiarą. Głos bliskiej osoby może być już fałszywy; procedura weryfikacji — wciąż nie.
