Biometryczna identyfikacja na odległość: gdzie granica bezpieczeństwa?

Biometryczna identyfikacja na odległość: gdzie granica bezpieczeństwa?

Jedno skanowanie twarzy z odległości – i mamy kogoś w tłumie. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) opublikowała w 2026 roku raport, który budzi poważne wątpliwości co do rozwoju technologii zdalnej biometrycznej identyfikacji (RBI) w Europie.

Jak to działa

Systemy RBI analizują obraz z kamer CCTV i porównują twarze z baz danych – bez aktywnego udziału osoby identyfikowanej. Technologia działa nawet przy częściowo zasłoniętej twarzy, np. w masce. W ostatnich latach coraz więcej państw członkowskich UE wprowadza lub rozważa wprowadzenie takich systemów w celu wsparcia bezpieczeństwa publicznego.

Co says FRA

Raport FRA wskazuje na konieczność kompleksowej podstawy prawnej dla every użycia RBI przez organy ścigania. Agencja wzywa do:

• jasno określonych celów i limitów użycia,
• zakazu identyfikacji uczestników pokojowych zgromadzeń i wydarzeń politycznych,
• niezależnego nadzoru,
• oceny wpływu na prawa podstawowe przed wdrożeniem systemu.

Bez tych zabezpieczeń – konkluduje FRA – technologia niesie poważne ryzyko dla wolności zgromadzeń, wolności słowa i samej istoty praw obywatelskich.

Ramy prawne: AI Act

Rozporządzenie UE w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act, obowiązujący od 1 sierpnia 2024 r.) partly zakazuje użycia RBI w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów organów ścigania (art. 5 ust. 1 lit. h). Przewiduje trzy wyjątki: poszukiwanie ofiar przestępstw i zaginionych, zapobieganie bezpośredniemu i poważnemu zagrożeniu życia, oraz identyfikacja podejrzanych ciężkich przestępstw – ale tylko przy spełnieniu rygorystycznych warunków proceduralnych.

Oprócz tego AI Act zakazuje nieselektywnego pobierania twarzy z Internetu i nagrań CCTV w celu budowy baz danych rozpoznawania twarzy (art. 5 ust. 1 lit. e). Przepisy dotyczące praktyk zakazanych weszły w życie 2 lutego 2025 r.

Granica w praktyce

W praktyce granica między security a prywatnością wciąż się przesuwa. FRA podkreśla, że decyzja o wdrożeniu RBI nie może być kwestią technicznego wyboru – musi być poparta demokratyczną debatą i oceną proporcjonalności. Bez takiej debaty ryzykujemy, że technologia, która ma nas chronić, ostatecznie ograniczy nasze wolności.

Oznaczeniecontents AI

Ten powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagowany agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.