Wklejone w chatbota: jak firmowe dane wyciekają przez asystentów AI
Wygoda, która kosztuje
Chatboty językowe stały się narzędziem pracy: piszą maile, podsumowują dokumenty, poprawiają kod, przygotowują prezentacje. Pracownik, który chce skończyć zadanie szybciej, wkleja do nich to, co ma pod ręką — fragment kodu źródłowego, szkic umowy, notatki ze spotkania zarządu, dane klienta. Z punktu widzenia pracy to naturalny odruch. Z punktu widzenia bezpieczeństwa informacji każde takie wklejenie to przekazanie danych zewnętrznemu serwisowi, działającemu poza infrastrukturą firmy, zwykle bez wiedzy przełożonych i bez żadnej umowy o powierzeniu przetwarzania danych.
Zjawisko masowego używania narzędzi AI poza kontrolą działu informatyki opisuje się jako shadow AI. Różni się od klasycznego shadow IT tylko detalami: narzędzie jest darmowe, dostępne z przeglądarki i nie wymaga instalacji, więc nie zostawia śladów w systemach firmowych. Dział IT nie widzi zapytań, administracja danych nie zna ich zakresu, a inspektor ochrony danych dowiaduje się o incydencie najczęściej po fakcie — jeśli w ogóle.
Przypadek, który policzono
Najbardziej znanym przykładem jest Samsung. W marcu 2023 roku koreański koncern w ciągu około trzech tygodni odnotował trzy incydenty, w których pracownicy działu półprzewodników wkleili do ChatGPT poufne informacje: kod źródłowy oprogramowania sprzętu pomiarowego, kod wykrywania defektów oraz transkrypcję wewnętrznego spotkania. Dane trafiły na serwery zewnętrznego serwisu i nie dało się ich stamtąd usunąć. W reakcji firma od maja 2023 roku zakazała korzystania z narzędzi generatywnej AI na firmowych urządzeniach i sieciach, a równolegle przystąpiła do przygotowania własnych narzędzi — wewnętrznego modelu Gauss, który zaprezentowano pod koniec tego samego roku. Ten przypadek pokazał coś, co działo się w tysiącach firm bez rozgłosu: dane wychodzą z organizacji nie przez włamanie, ale przez codzienną, dobrze intencjonowaną pracę.
Skala zjawiska potwierdzają badania. Z raportu MIT Project NANDA „State of AI in Business 2025” wynika, że pracownicy w ponad 90 procentach firm używają prywatnych kont chatbotów do codziennych zadań — często bez wiedzy działu IT, podczas gdy oficjalne subskrypcje dla firm ma tylko 40 procent organizacji. Polskie dane są zbieżne: według badania „Trust, Attitudes and Use of Artificial Intelligence: A Global Study 2025”, przeprowadzonego przez zespół z Uniwersytetu Melbourne we współpracy z KPMG na ponad 48 tysiącach respondentów z 47 krajów, 55 procent polskich pracowników korzystających z AI nie ujawnia tego w firmie, a 90 procent nie zna przepisów dotyczących AI. Dla działów bezpieczeństwa to sygnał, że problem nie dotyczy pojedynczych pracowników, tylko jest systemowy: narzędzie jest wygodne, presja wydajności realna, a polityka bezpieczeństwa — jeśli istnieje — nie nadąża.
Dlaczego trudno to opanować
Pierwszy powód jest umowny. Publiczne chatboty nie są objęte umową o powierzeniu przetwarzania danych w rozumieniu RODO, a warunki serwisu pozwalają operatorowi przechowywać rozmowy i — w podstawowych planach — używać ich do trenowania kolejnych modeli. Dane wklejone w okno czatu mogą więc zostać częścią systemu, z którego korzystają obce osoby. Operator nie ponosi odpowiedzialności za treść, którą mu przekazano, a firma nie ma żadnej technicznej możliwości jej wycofania.
Drugi powód jest ludzki. Zakaz korzystania z chatbotów bez zaproponowania alternatywy nie działa: pracownik i tak z nich skorzysta, tylko przestanie o tym mówić. Presja na wydajność jest realna, a chatbot realnie skraca pracę nad tekstem i kodem. Firmy, które problem opanowały, nie zaczęły od zakazu, tylko od wersji korporacyjnych tych samych narzędzi — z wyłączonym trenowaniem na danych użytkowników, umową i kontrolą administratora — oraz od jasnej klasyfikacji, które dane wolno wklejać, a które nie.
Czego uczy ten przypadek
Po pierwsze: dane wklejone w publicznego chatbota należy traktować jak dane ujawnione — raz wyszły, nie wracają. Po drugie: polityka bez narzędzia nie działa. Firma, która chce kontrolować użycie AI, musi dać pracownikom bezpieczny odpowiednik, inaczej shadow AI wypełni lukę sama. Po trzecie: szkolenie powinno opierać się na konkretach — nie na ogólnym zakazie, ale na przykładach, które dane w firmie są wrażliwe i dlaczego ich wklejenie jest nieodwracalne.
Asystenci AI zostaną w miejscu pracy — realnie przyspieszają codzienne zadania. Ale granica między narzędziem a wyciekiem danych przebiega przez okno czatu: wszystko, co się w nie wklei, opuszcza firmę.
Oznaczenie treści AI
Ten artykuł powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
