Rozpoznawanie twarzy przez AI w przestrzeni publicznej: koniec anonimowości
Rozpoznawanie twarzy przez AI w przestrzeni publicznej: koniec anonimowości
Chodzenie po mieście, stanie w kolejce na przystanku czy przejście przez centrum handlowe — coraz częściej dzieje się to pod okiem kamer, które nie tylko nagrywają, ale i identyfikują. Systemy rozpoznawania twarzy oparte na sztucznej inteligencji porównują obraz twarzy z bazami danych w czasie rzeczywistym, bez wiedzy i zgody osoby filmowanej. W efekcie anonimowość w przestrzeni publicznej przestaje istnieć.
Technologia nie służy tylko do poszukiwania zaginionych czy ścigania przestępców. Masowe skanowanie twarzy pozwala śledzić ruchy dowolnej osoby, tworzyć profile jej aktywności i wywnioskować, w jakich miejscach przebywa, z kim się spotyka i jakie poglądy może reprezentować. Europejska Komisja Ochrony Danych (EDPB) oceniła, że zdalna identyfikacja biometryczna w publicly accessible spaces stanowi wysokie ryzyko ingerencji w życie prywatne i nie ma miejsca w demokratycznym społeczeństwie, ponieważ w swej naturze pociąga za sobą masową inwigilację.
Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji (AI Act), które weszło w życie w 2024 roku, zakazuje w art. 5 używania systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów ścigania przestępstw przez organy ścigania. Zakaz ten nie jest jednak bezwzględny — rozporządzenie przewiduje szerokie wyjątki, a państwa członkowskie mogą nadawać systemom dodatkowe uprawnienia w związku z walką z poważnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego. Oznacza to, że zakaz pozostawia furtkę, przez którą nadzór biometryczny może nadal wchodzić w codzienność.
Problem nie kończy się na kamerach miejskich. Firmy takie jak Clearview AI czy PimEyes budują bazy danych twarzy przez masowe scrapowanie zdjęć z internetu i materiałów z monitoringu, bez zgody osób na nich présente. Efektem jest to, że każda osoba, której zdjęcie trafiło do sieci, może zostać zidentyfikowana przez nieznanego obcego lub przez system nadzoru, bez possibilità kontroli nad własnym wizerunkiem.
Dla obywateli oznacza to utratę kontroli nad danymi biometrycznymi, których nie można zmienić jak hasła. Twarz to identyfikator na całe życie. Po znalezieniu się w bazie rozpoznawania twarzy użytkownik traci możliwość anonymicznego uczestnictwa w zebraniach, protestach czy zwykłym codziennym życiu. Ochrona wymaga zarówno egzekwowania przepisów AI Act i RODO, jak i świadomego ograniczania udostępniania własnych zdjęć w sieci.
Oznaczenie treści AI
Ten artykuł powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
