Osiem godzin tygodniowo przy stosie zeszytów: dlaczego nauczyciele uciekają od oceniania, a AI im nie pomaga
Ocenianie prac uczniów to ta część pracy nauczyciela, o której mówi się najmniej, a która zjada najwięcej. Badanie zlecone przez firmę Learnosity, przeprowadzone przez agencję Perspectus Global na grupie 502 nauczycieli z Wielkiej Brytanii w styczniu 2025 roku, pokazało skalę problemu: ponad połowa ankietowanych, 52 procent, rozważała odejście z zawodu właśnie z powodu obciążenia sprawdzaniem prac. Ponad jedna trzecia czuje się przytłoczona, a 42 procent wyczerpana ocenianiem. Jedna trzecia przyznaje, że przez to traci sen.
Osiem godzin tygodniowo i praca zabierana do domu
Średnio nauczyciele w tym badaniu spędzają 8,2 godziny tygodniowo na sprawdzaniu prac, a 87 procent zmuszonych jest zabierać ocenianie do domu. To nie jest dorywcze dopisanie uwagi — to pełny etat rozłożony na wieczory i weekendy. Ponad trzy czwarte ankietowanych, 78 procent, uznaje ocenianie za jedną z najtrudniejszych części pracy, a 67 procent mówi, że obciążenie ocenianiem wzrosło w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy.
Reakcja branży edukacyjnej jest jednoznaczna: 73 procent nauczycieli deklaruje, że przyjęłoby narzędzia AI, gdyby potrafiły zmniejszyć ich obciążenie o połowę. Popyt jest więc ogromny. Tymczasem podaż wygląda inaczej, niż można by się spodziewać.
AI weszło do przygotowań, ale omija ocenianie
Osobne badanie — ankieta YouGov na grupie 1033 nauczycieli zlecona przez targi edukacyjne Bett, opisana w 2026 roku — pokazuje, że około 80 procent nauczycieli w Wielkiej Brytanii używa AI regularnie w pracy, mniej więcej dwa razy więcej niż rok wcześniej. Nauczyciele są więc masowo przeszkoleni w tych narzędziach. Ale godziny pracy im się nie zmieniły: nieco ponad połowa, 51 procent, mówi, że AI zmniejszyło ich obciążenie, ale tylko około jedna trzecia faktycznie pracuje mniej godzin. 55 procent pracuje tyle samo, a 4 procent — nawet więcej.
Gdzie poszło to AI? W przeważającej mierze w przygotowania: 76 procent używa go do tworzenia materiałów i ćwiczeń, około 39 procent do pisania listów do rodziców i sprawozdań o uczniach. Ocena prac? Tylko 8 procent. Przyjęcie narzędzi skoncentrowało się w tej części zawodu, która rozrasta się, by wypełnić dostępny czas, i ominęło tę, która jest zarówno obłożona zasadami, jak i narażona prawnie.
Dlaczego ocenianie zostaje poza automatyzacją
Ocenianie różni się od przygotowania lekcji jednym: ma konsekwencje dla konkretnego ucznia. Ocena, decyzja o promocji, wynik egzaminu — to wszystko decyzje, które mogą być kwestionowane, a ich błędne postawienie rodzi odpowiedzialność. Gdy nauczyciel błędnie oceni pracę, rodzic może się odwołać, szkoła może skorygować wynik. Gdy błędnie oceni ją automat, odpowiedzialność rozmywa się między twórcę narzędzia, szkołę i nauczyciela, który podpisał się pod wynikiem.
Do tego dochodzi kwestia jakości informacji zwrotnej. Uczeń nie potrzebuje samej oceny — potrzebuje wskazania, co zrobić lepiej. Narzędzia do automatycznego oceniania potrafią sprawdzać zgodność z kryteriami, ale informacja zwrotna, którą generują, bywa generyczna: te same frazy przyklejone do różnych prac. Nauczyciel, który zna ucznia, jego postępy i jego trudności, pisze zwrot osadzony w kontekście. Automat tego kontekstu nie ma, bo nie widzi nic poza kartką.
Co z tego wynika
Zestawienie obu badań daje obraz zawodu na rozdrożu. Z jednej strony nauczyciele są przy granicy wytrzymałości: ponad połowa rozważała odejście, jedna trzecia traci sen przez stos zeszytów. Z drugiej strony narzędzia, które miały odciążyć, zajęły się łatwą częścią pracy i zostawiły trudną nietkniętą. Efekt jest taki, że godziny się nie skróciły, a presja oceniania rośnie dalej.
Dla ucznia oznacza to ryzyko innego rodzaju: jeśli automatyzacja w końcu wejdzie do oceniania pod presją kosztów, a nie pod presją jakości, informacja zwrotna stanie się towarem z taśmy. A to właśnie informacja zwrotna, nie sama ocena, decyduje o tym, czy uczeń się rozwija.
Oznaczenie treści AI
Ten artykuł powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
