Bańka AI 2025–2026: od cyrkularnych transakcji po potężny spadek koreańskiej giełdy

Tło: boom AI nakręca gospodarkę i giełdę

Od początku 2025 roku boom na sztuczną inteligencję zwiększał wzrost gospodarczy i giełdowy poprzez zwiększone inwestycje kapitałowe przedsiębiorstw technologicznych. 30 sierpnia 2025 roku NPR w tekście Marii Aspan podsumował sztuczną inteligencję i Nvidię jako jasne punkty niepewnej gospodarki, zaznaczając, że pojawiają się już głosy wątpiące [1]. 4 sierpnia 2025 roku Gerrit De Vynck w The Washington Post pytał o konsekwencje dla gospodarki Stanów Zjednoczonych wywołane boomem wydatków na sztuczną inteligencję [2].

W sierpniu i wrześniu 2025 roku The New York Times w publikacjach Lydii DePillis (27 sierpnia) oraz Bena Casselmana i Sydney Ember (22 listopada) podsumował sztuczną inteligencję jako główną siłę napędzającą amerykańską gospodarkę [3]. 3 października 2025 roku Meaghan Tobin w The New York Times wskazała, że sztuczna inteligencja napędza także odbicie na chińskiej giełdzie [4]. Portal Reuters (5 grudnia 2025) wydał grafiki nakładów inwestycyjnych w sztuczną inteligencję na rynkach amerykańskich [5].

DeepSeek — 27 stycznia 2025: zapowiedź załamania wyceny

Pierwszy moment krytyczny w bańce sztucznej inteligencji pojawił się na początku 2025 roku. 27 stycznia 2025 roku chiński chatbot DeepSeek zaprezentował wydajność porównywalną z zachodnimi modelami opracowanymi z dużo większym nakładem kapitału. Akcje Nvidii spadły o około 17%, usuwając około 600 miliardów dolarów wartości rynkowej w jednym dniu — największy jednodniowy spadek wartości jednej spółki w historii. Następującego dnia akcje odrobiły 8,8%, jak relacjonowało BBC News 28 stycznia 2025 roku [6]. Moment ten wykazał, że wartość zachodnich spółek sztucznej inteligencji jest wrażliwa na pojawienie funkcjonalnie zbliżonych rozwiązań mniej kosztownych.

Cyrkularne inwestycje: obawa strukturalna

W październiku 2025 roku NBC News (Rob Wile, 6 października) oraz CNBC (Jaures Yip, 21 października) opublikowały ostrzeżenia o cyrkularnych transakcjach między firmami sztucznej inteligencji [7][8]. Struktura transakcji opisana przez te źródła polega na tym, że firmy sztucznej inteligencji inwestują w siebie nawzajem — na przykład OpenAI w Microsoft, Microsoft w CoreWeave, CoreWeave w Nvidię, Nvidia w OpenAI — tworząc krąg inwestycji podwyższających wyceny wewnętrznie, bez konieczności generowania zysków spoza ekosystemu. Jonathan Weil na łamach Wall Street Journal z 22 października 2025 roku zwrócił uwagę na ryzyko strukturalne tej sieci inwestycji [9]. Ray Dalio publicznie porównał sytuację do bańki dot-com z przełomu lat 90. i 2000 roku.

Nvidia: 4 biliony (lipiec 2025) i 5 bilionów (październik 2025)

W lipcu 2025 roku Nvidia stała się pierwszą na świecie firmą, która osiągnęła wartość rynkową 4 bilionów dolarów. BBC News (Charlotte Edwards, 9 lipca) podało, że wartość ta czterokrotnie wzrosła od momentu przekroczenia 1 biliona w 2023 roku [10]. Spółka stanowiła około 7,3% indeksu S&P 500, który w tym samym czasie osiągnął najwyższy poziom w historii. W październiku 2025 roku wartość Nvidii przekroczyła 5 bilionów dolarów, według Reutersa (Niket Nishant i Rashika Singh, 29 października) [11]. BBC News (Danielle Kaye, 29 października) podsumowało, że Nvidia stała się firmą o wartości wyższej niż PKB każdego państwa z wyjątkiem USA i Chin, według danych Banku Światowego. W 2025 roku przedsiębiorstwa powiązane ze sztuczną inteligencją stanowiły około 80% przyrostów amerykańskiego indeksu giełdowego [12].

Microsoft: 35 mld nakładów tromiesięcznych i spadek akcji

Microsoft w oficjalnym komunikacie podał, że w trzech miesiącach przed końcem września 2025 roku wydał na infrastrukturę sztucznej inteligencji prawie 35 miliardów dolarów. W październiku 2025 roku Microsoft stał się drugą najbardziej wartościową spółką świata, głównie dzięki udziałowi 27% w OpenAI. Mimo przyrostu przychodów o 18% i dochodu netto o 12%, akcje spółki w handlu pozagodzinnym spadły o 4% z powodu obaw inwestorów o koszty utrzymania boomu sztucznej inteligencji. Connor Sephton w Sky News z 30 października 2025 roku podsumował wyniki Microsoftu, Alphabet i Meta jako przyćmione obawami o bańkę sztucznej inteligencji [13].

Koncentracja rynkowa: 30% S&P 500 i 20% MSCI World w pięciu spółkach

W drugiej połowie 2025 roku 30% indeksu S&P 500 i 20% indeksu MSCI World spoczywało w rękach pięciu największych spółek — największej koncentracji od pół wieku. Wyceny akcji były według analityków najbardziej rozciągnięte od bańki dot-com. Sky News 8 października 2025 roku informował, że Bank of England ostrzegał przed ostrą korektą rynków w razie pęknięcia bańki sztucznej inteligencji, z czym zgadzał się MFW [14]. 16 października 2025 roku The Economic Times (Durva More) podał, że eksperci ostrzegają, iż sztuczna inteligencja może wyzwolić kolejny światowy krach giełdowy [15]. Indeks S&P 500 dyskontował 23-krotność zysków, indeks FTSE 14-krotność, a wskaźnik Shillera dla rynku amerykańskiego przekroczył 40 po raz pierwszy od krachu dot-com.

Korea Południowa: 44% spadek KOSPI w 40 dniach (lipiec 2026)

W czerwcu i lipcu 2026 roku giełda Korei Południowej przeżyła historyczny krach. Indeks KOSPI spadł o 44% w ciągu 40 dni, usuwając 2,18 biliona dolarów wartości rynkowej. Głównym wyzwalaczem była masowa wyprzedaż akcji Samsung Electronics i SK Hynix, które razem stanowiły ponad połowę wartości indeksu. Al Jazeera 29 lipca 2026 roku wskazał, że przyczyną był brak krótkookresowego zwrotu z inwestycji w infrastrukturę sztucznej inteligencji ze strony Big Tech oraz obawy o spowolnienie popytu na pamięć High Bandwidth Memory [16]. The Economic Times (Debaroti Adhikary, 29 lipca) podsumował: najlepszy azjatycki rynek początku 2026 roku stracił 43% od szczytu w ciągu miesiąca [17]. Financial Times (Jung-a Song i Daniel Tudor, 30 lipca 2026) relacjonował reakcje koreańskich inwestorów indywidualnych na pęknięcie bańki [18].

Ostrzeżenia Bank of England i MFW: ryzyko systemowe

Bank of England w komunikacie z października 2025 roku stwierdził, że ostrzeżenie przed ostrą korektą rynków w przypadku pęknięcia bańki sztucznej inteligencji ma charakter ochronny — nie jest próbą predykcji. MFW dołączyło do tego stanowiska, wskazując na symetryczne ryzyko systemowe koncentracji kapitału w segmencie pięciu największych spółek. W literaturze badaczy bańki finansowej wskazuje się, że typowa bańka charakteryzuje się wycenami rosnącymi wraz z napływem inwestorów indywidualnych, których kapitał zasila późny etap spirali. W warunkach bańki sztucznej inteligencji do napięcia doszło poprzez instytucjonalne inwestycje cyrkularne — mechanizm wciąż słabo rozpoznany w teorii bańek finansowych.

Retrospektywa: bańka dot-com z lat 2000 a jej analogie

W bańce dot-com wyceny spółek technologicznych osiągnęły w 2000 roku poziom Shillera około 44. Obecny rynek sztucznej inteligencji przekroczył w 2025 roku wskaźnik 40, co czyni go najbardziej rozciągniętym od tamtej pory. Koncentracja — 30% S&P 500 w pięciu spółkach — jest największa od pół wieku, a więc większa niż w paradygmacie dot-com. Z badaniem mechanizmu pęknięcia wiąże się kilka pytań: jednym z wskaźników zbliżającej się korekty jest nasycenie inwestorów detalicznych i instytucjonalnych zależnościami względem wycen spółek AI. Innymi słowy, rdzeń obawy stanowi to, że inwestorzy przetwarzają wartość modelu biznesowego ekonomicznego, który może być niesłusznie wyceniony ze względu na symbiozę cyrkularnych inwestycji.

Podsumowanie: bańka częściowo niesprawdzona

Bańka sztucznej inteligencji pozostaje w stanie częściowego napięcia. Korea Południowa pokazała w lipcu 2026, że wyprzedaż akcji AI w krótkim czasie może wymazać biliony dolarów wartości w skali jednego rynku. Amerykańska giełda utrzymała się dzięki koncentracji kapitału w Nvidii, Microsoft, Alphabet, Amazon i Meta. Koncentracja ta zwiększa ryzyko systemowe: pęknięcie bańki w USA mogłoby mieć skutki globalne. Regulatorzy — Bank of England i MFW — ostrzegają, ale nie interweniują.

Źródła

1. Aspan, M. AI and Nvidia have been bright spots in an uncertain economy, but there are doubts now. NPR, 30 sierpnia 2025.
2. De Vynck, G. The AI spending boom could have real consequences for the U.S. economy. The Washington Post, 4 sierpnia 2025.
3. DePillis, L. The A.I. Spending Frenzy Is Propping Up the Real Economy, Too. The New York Times, 27 sierpnia 2025; Casselman B., Ember S. The A.I. Boom Is Driving the Economy. What Happens if It Falters? The New York Times, 22 listopada 2025.
4. Tobin, M. A.I. Is Driving a Stock Market Rally in China, Too. The New York Times, 3 października 2025.
5. Munjal M., Sachdev V. Investment in AI is exploding. Reuters Graphics, 5 grudnia 2025.
6. Hoskins P., Edwards C. Nvidia and Microsoft shares steady after DeepSeek AI app shock. BBC News, 28 stycznia 2025.
7. Wile, R. The AI boom’s reliance on circular deals is raising fears of a bubble. NBC News, 6 października 2025.
8. Yip, J. Are we in an AI bubble? Here’s what analysts and experts are saying. CNBC, 21 października 2025.
9. Weil, J. Is the Flurry of Circular AI Deals a Win-Win — or Sign of a Bubble? The Wall Street Journal, 22 października 2025.
10. Edwards, C. Nvidia becomes world’s first $4tn company. BBC News, 9 lipca 2025; Montgomery, B. The Guardian, 9 lipca 2025.
11. Nishant N., Singh R. Nvidia hits $5 trillion valuation as AI boom powers meteoric rise. Reuters, 29 października 2025.
12. Kaye, D. Nvidia hits new milestone as world’s first $5tn company. BBC News, 29 października 2025.
13. Sephton, C. Microsoft, Alphabet and Meta results overshadowed by growing fears of AI bubble. Sky News, 30 października 2025.
14. Bank of England warns of sharp correction for markets if AI bubble bursts — and IMF agrees. Sky News, 8 października 2025.
15. More, D. Experts warn AI could trigger next global stock market crash — here’s what might happen. The Economic Times, 16 października 2025.
16. Kim, H. South Korea’s stock market plunges as AI-driven boom fades. Al Jazeera / Reuters, 29 lipca 2026.
17. Adhikary, D. Kospi crashes 12% after SK Hynix earnings; best performing Asian market of 2026 plunges 43% in a month. What’s ahead? The Economic Times, 29 lipca 2026.
18. Song J., Tudor D. My life’s screwed: Korean investors stress out after AI bubble bursts. Financial Times, 30 lipca 2026.