Fałszywe dokumenty z generatorów obrazów: jak oszuści omijają weryfikację tożsamości w bankach
Jeszcze niedawno otwarcie konta na cudze nazwisko wymagało człowieka: ktoś musiał pojawić się w oddziale albo przed kamerą smartfona z prawdziwym dokumentem tożsamości. Dziś ten etap można zlecić oprogramowaniu. Generatory obrazów produkują fotorealistyczne dokumenty w kilka sekund, a techniki deepfake podmieniają twarz w nagraniu weryfikacyjnym.
Dokument, którego nigdy nie wydano — za 15 dolarów
Na początku 2024 roku portal śledczy 404 Media ujawnił serwis OnlyFake, który przy pomocy sieci neuronowych produkował podrobione dokumenty tożsamości z 26 krajów — po 15 dolarów za sztukę. Sprawdzono, że wygenerowany przez AI brytyjski paszport przeszedł weryfikację KYC na dużej giełdzie kryptowalut. Sprawa skończyła się w sądzie: obywatel Ukrainy Jurij Nazarenko przyznał się w 2025 roku do zarzutów w federalnym sądzie w USA, a sąd orzekł przepadek 1,2 mln dolarów.
OnlyFake okazał się zapowiedzią modelu biznesowego, a nie jednostkową wpadką. Według raportu „Weaponized AI” firmy Group-IB stworzenie usługi generującej fałszywe dokumenty kosztuje dziś przestępcę od 10 do 50 dolarów, a gotowa syntetyczna tożsamość — z dokumentem, zdjęciami i nagraniami wideo rzekomego właściciela — sprzedawana jest już od 15 dolarów. Analitycy Kaspersky, powołując się na raport firmy Sensity, policzyli ponad 10 tysięcy narzędzi do generowania obrazów i 47 wyspecjalizowanych aplikacji skonstruowanych wprost po to, by omijać procedury KYC. W podziemiu można też kupić gotowe zestawy: fałszywy dokument plus zdjęcia i filmy jego „właściciela”. Dziennikarze 404 Media opisali również serwis sprzedający zdjęcia i nagrania prawdziwych ludzi do omijania weryfikacji — ochotnicy z biedniejszych krajów dostają za taki materiał od 5 do 20 dolarów.
Amsterdam: 46 kont, ChatGPT i koperty z kodami PIN
Najbardziej wymowny opisany przypadek dotyczy ABN AMRO, jednego z największych banków Holandii. Jak relacjonowały w marcu 2026 roku NL Times i DutchNews, 34-letni mieszkaniec Amsterdamu otworzył w nim przez mobilny proces rejestracji 46 fałszywych kont bankowych. Procedura wyglądała standardowo: aplikant wgrywał skan dokumentu tożsamości i robił selfie, a system automatycznie porównywał obie twarze. Oszust nakładał twarze z kradzionych dokumentów — zdobytych m.in. dzięki fałszywemu ogłoszeniu o wynajmie mieszkania na platformie Marktplaats — na własny wizerunek, tworząc „pomostowe” obrazy między własnym wyglądem a fotografią z dokumentu.
Przez kilka miesięcy zdradziła go jedna pomyłka: w jednej aplikacji użyto kobiecego dokumentu, a na selfie widniała męska twarz. Gdy zespół banku zbadał sprawę, wykrył pełną skalę oszustwa. W telefonie zatrzymanego znaleziono logi czatów z ChatGPT, w których pytał, jak ominąć zabezpieczenia banku, a przy nim — koperty z kartami i kodami PIN do wielu kont oraz dziesiątki podrobionych dokumentów. Nagrania z monitoringu pokazały wpłaty dużych sum gotówki — według prokuratorów były one związane z praniem pieniędzy.
Podobny schemat ujawniono w kwietniu 2025 roku w Hongkongu: policja zatrzymała ośmioro osób, które przy pomocy deepfake nakładały własne twarze na fotografie z 21 skradzionych dowodów osobistych i złożyły 44 wnioski o otwarcie kont bankowych, z czego około 30 zostało zaakceptowanych. Konta powiązano z praniem pieniędzy i nadużyciami kredytowymi, a cała operacja wiązała się ze stratami przekraczającymi 1,5 mld dolarów hongkońskich. Skala zjawiska rośnie: raport wywiadowczy iProov na 2026 rok odnotował 1151-procentowy wzrost liczby ataków typu injection na urządzeniach z iOS w drugiej połowie 2025 roku, a Group-IB udokumentowała ponad 8 tysięcy prób obejścia testów „żywości” (liveness) w jednej instytucji finansowej w ciągu ośmiu miesięcy 2025 roku.
Pranie pieniędzy bez żywych wspólników
Dla banku problem nie kończy się na jednym fałszywym koncie. Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN), agencja amerykańskiego Departamentu Skarbu, w alertach z listopada 2024 roku opisała mechanizm całościowo: przestępcy łączą obrazy wygenerowane przez AI z ukradzionymi lub całkowicie zmyślonymi danymi osobowymi, tworząc tożsamości syntetyczne. Tak otwarte konta służą następnie do przyjmowania i wyprania zysków z innych oszustw — internetowych, kredytowych, związanych z przekazami natychmiastowymi czy zasiłkami dla bezrobotnych. Część z nich funkcjonuje jako konta kanałowe (funnel accounts), przez które przepływają środki z wielu operacji naraz.
Tym samym znika najsłabsze ogniwo przestępczych struktur z ostatnich dekad: żywy przewoźnik pieniędzy. Kaspersky opisuje to zjawisko jako wirtualnych money mules — konta-zgłuszki, które nie wymagają żadnych współpracowników. Jak zauważa portal American Banker, przestępcy produkują też przy pomocy AI fałszywe zapisy finansowe dla spółek fasadowych, by skłonić banki do obsługi przepływów pieniędzy. Tam, gdzie Bernie Madoff zatrudniał piętnaście osób do sporządzania fałszywych wyciągów, modele generatywne tworzą dokumenty jednym poleceniem.
Czerwone flagi opisane przez FinCEN są konkretne: nowe konta z krótką historią i seriami szybkich transakcji, wypłaty środków natychmiast po wpłacie — zwłaszcza przelewami międzynarodowymi, na giełdy kryptowalut lub strony hazardowe — dostęp do konta z adresu IP niepasującego do profilu klienta oraz skoordynowana aktywność wielu podobnych kont.
Odpowiedź banków: „AI zwalcza się AI”
Regulatorzy i branża odpowiadają warstwowo. FinCEN zaleca wieloskładnikowe uwierzytelnianie, w tym odporne na phishing, oraz weryfikację na żywo, w której klient potwierdza tożsamość głosem lub obrazem wideo. Oszuści próbują to omijać: zgłaszają rzekome „błędy techniczne”, proszą o zmianę kanału komunikacji albo korzystają z wtyczek kamery, które wyświetlają wcześniej przygotowane nagranie zamiast obrazu na żywo.
W praktyce coraz częściej stawia się na automatyczną detekcję. „Musimy walczyć AI przeciwko AI. Ludzkie oko prawdopodobnie nie dostrzeże niektórych z tych rzeczy” — mówiła Amanda Swoverland, prezes kalifornijskiego Hatch Bank, w rozmowie z American Banker. Na rynku działa wiele dostawców — Mitek, Onfido, Reality Defender czy Resistant AI — oferujących narzędzia wykrywające dokumenty wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI oraz detekcję deepfake. Sepideh Rowland z firmy doradczej Klaros Group tak opisuje atak na wideoveryfikację: „Można powiedzieć: proszę obrócić głowę w prawo i w lewo — i to wszystko jest syntetyczne”.
Zmieniają się również wymogi regulacyjne. Amerykański standard NIST SP 800-63-4, sfinalizowany w sierpniu 2025 roku, wprowadza sekcję poświęconą wykrywaniu podmienionych mediów i wstrzyknięć cyfrowych w procesie potwierdzania tożsamości, a FATF w grudniu 2025 roku opublikowała „Horizon Scan” dotyczący AI i deepfake, zalecając instytucjom finansowym detekcję fałszerstw w czasie rzeczywistym oraz przejęcie odpowiedzialności za ryzyko AI na poziomie zarządów.
Generatory obrazów nie produkują dziś dokumentów zaprojektowanych do oszukania człowieka na granicy — tworzy się je pod cyfrowe procesy KYC, masowo i tanio. Dopóki systemy weryfikacji porównują wyłącznie twarz ze zdjęciem w dokumencie, nie pytając, czy ta twarz w ogóle istnieje, próg wejścia pozostaje niski, a korzyść — konto gotowe do wyprania pieniędzy — wysoka.
Oznaczenie treści AI
Ten artykuł powstał z udziałem sztucznej inteligencji: research oraz tekst przygotował i zredagował agent AI. Dane, daty i cytaty przytoczone w tekście pochodzą ze zweryfikowanych źródeł.
